Prof. dr. Jacob de Boer, Emeritus-hoogleraar Milieuchemie en Toxicologie, praat Physica-leden en hun introducés bij over chemische stoffen in onze omgeving of ons voedsel. In de media leest u vaak over PFAS, PAK’s, lood, de vervuilde omgeving van fabrieken en de kwaliteit van ons drinkwater. Waarom krijgt dit onderwerp zoveel aandacht? Is er een trend naar meer vervuiling?
Volgens de milieutak van de Verenigde Naties (UNEP) verdubbelt de markt voor chemicaliën in de komende tien jaar. Behalve dat daar veel nuttige stoffen bij zitten, vallen er ook veel toxische stoffen onder, en ook stoffen die moeilijk afbreken (persistente stoffen) en stoffen die zich ophopen in organismen (bio accumulerende stoffen). Veel gehalogeneerde stoffen bezitten alle drie de eigenschappen. Ze worden ook wel POP’s genoemd (peristent organic pollutants). Een voorbeeld van zo’n POP is de PFAS-groep: per- en polyfluoralkylstoffen. Deze stoffen hebben heel veel nuttige toepassingen. Ze worden o.a. gebruikt in brandblussers, lijmen, fastfood verpakkingen, en als grondstof voor Teflon®.
Het REACH (Registration, Evaluation, and Administration of Chemicals) programma van de Europese Unie (EU) was ooit bedoeld om alle bulkchemicaliën te testen voordat die tot de markt zouden worden toegelaten. Echter, mede door de onstuimige groei van de chemicaliënmarkt maar ook door de lobby van de industrie kan REACH bij lange na niet aan deze taakstelling voldoen. Het gevolg is dat chemicaliën, inclusief persistente stoffen langdurig kunnen worden toegepast zonder verdere regulering. Pas na ontdekking in het milieu komen overheden in actie. Na een eventueel verbod kan het in het geval van persistente stoffen dan echter zomaar 50-100 jaar duren voordat de gehalten tot een ongevaarlijk niveau zijn teruggezakt. Volgende generaties worden zo met een serieus milieuprobleem opgezadeld.
Aan de hand van de PFAS-groep zal met een aantal voorbeelden worden aangetoond tot welke risico’s voor de volksgezondheid en het milieu een dergelijk afwachtend beleid van overheden kan leiden.
